smtmabtahi

چکیده:

امیل دورکیم(1858-1917)، که به عنوان یکی از بنیانگذاران جامعه شناسی علمی شناخته می شود، برای علمی نشان دادن جامعه شناسی و اعتبار بخشیدن به آن در فضای دانشگاهی کوشید تا موضوعی عینی و مستقل برای جامعه شناسی معرفی کند و قواعدی برای دست یافتن به معرفتی عینی درباره وقایع اجتماعی پیشنهاد کند. دورکیم با توجه به رویکرد طبیعت گرایانه خود از وحدت علوم اجتماعی و علوم طبیعی در موضوع، هدف و روش دفاع کرده و مطالعه وقایع اجتماعی را به منزله شی و به منظور کشف قوانین حاکم بر پدیده های اجتماعی و تبیین آنها پیشنهاد می کند. در این مقاله با مراجعه به آثار دورکیم، مواضع هستی شناسانه، معرفت شناسانه و روش شناسانه دورکیم در این زمینه مورد بررسی قرار گرفته و تاثیراتی که فضای فلسفی حاکم بر جامعه علمی عصر دورکیم بر وی داشته، نشان داده شده است.

واژه های کلیدی: عینیت، هستی شناسی، معرفت شناسی، روش شناسی، جامعه شناسی، امیل دورکیم،

چکیده

نظریه کارکردگرایی یکی از چند نظریه کلاسیک در جامعه شناسی است که چارچوب روش شناختی آن توسط امیل دورکیم پایه گذاری شد و گستره آن از فرانسه به کل اروپا و آمریکا بسط یافت. این مقاله پس از اشاره ای اجمالی به فضای اجتماعی و علمی زمانه دورکیم،  به بازسازی و نقد و بررسی ساختار منطقی تبیین کارکردی پرداخته و تفاوت این نظریه را با تبیین های غایت شناسانه، فایده گرایی و پراگماتیسم بیان می کند. ابهام در واژگان کلیدی این نظریه، یعنی وضعیت بهنجار، کارکرد و نظام اجتماعی، نقد ناپذیری و ماهیت غیر تاریخی این نظریه و ناتوانی آن در تبیین مناسب برخی از پدیده های اجتماعی، از جمله نقدهای وارد شده بر این دیدگاه است که در مقاله مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. در پایان پیشنهاد شده است که در هنگام استفاده از تبیین کارکردی باید به مشکلات روش شناختی آن و چگونگی تاثیر پذیری مطالعات اجتماعی از این مشکلات توجه داشت.

واژه های کلیدی: کارکردگرایی، روش شناسی، پوزتیویسم، کل گرایی، تبیین غایت شناسانه، فایده گرایی، پرگماتیسم، امیل دورکیم.

تکنولوژی اسلامی: امکان یا امتناع؟

مقدمه

سند چشم انداز بیست ساله کشور توسعه علمی، اقتصادی و فناوری را با حفظ هویت اسلامی و انقلابی و در نظر گرفتن اقتضائات تاریخی و منطقه ای هدف قرار داده است. سوالی که در این رابطه قابل طرح است، آنکه آیا توسعه فناوری امری مستقل از حفظ هویت اسلامی و انقلابی است و هماهنگی این دو با دو سیاستگذاری مستقل انجام می گیرد؟ یا اینکه توسعه علمی، اقتصادی و فناوری و علمی، یک وابستگی درونی با هویت اسلامی و انقلابی دارد و هماهنگی آنها تنها بواسطه یک سیاستگذاری واحد دست یافتنی است؟ اگر قائل به دیدگاه دوم باشیم، ناگزیر تحقق سند چشم انداز بیست ساله کشور با موضوع علم و فناوری بومی و اسلامی ارتباط می یابد و ناگزیر باید به این سوال پاسخ داد که آیا اصولا عنوان علم و تکنولوژی بومی و اسلامی عنوان معناداری است؟ و چه وجه مقبولی برای انتساب یک علم یا فناوری به خصوصیات فرهنگی وجود دارد؟

لازم به ذکر است قرائت های مختلفی از علم دینی و بومی در جهان اسلام و در ایران طرفدارانی دارد و دفاعیات مختلفی نیز از آن به عمل آمده است، اما این موضوع مخالفان بسیاری هم داشته و از ابعاد مختلف مورد انتقاد قرار گرفته است. در مقابل، وابستگی تکنولوژی به خصوصیات فرهنگی و اجتماعی طرفداران بیشتری دارد و برخی از مخالفین علم دینی و بومی از امکان تکنولوژی دینی و بومی دفاع کرده اند. این مقاله بر آن است تا پس از برشمردن برخی معانی ممکن و مورد استفاده تکنولوژی اسلامی، پیش فرضها و لوازم آن را مورد بررسی قرار دهد و در نهایت تلقی جدیدی از علم دینی را ارائه کند.

سلام!

سوالی از شما دارم که برای من مثل یک معماست. چندی پیش با یکی از دوستانم که روانشناس است صحبت می کردم. بحث ما به اینجا رسید که با وجود این که ما معتقدیم یک حقیقت واحد وجود دارد، اما به ناچار هر یک از ما خوب و بد را خودش برای خودش و از دیدگاه خودش میبیند و بنا بر این، تلاش برای یافتن یک حقیقت واحد و تطبیق دادن خود با آن معنا ندارد. پرداختن به چنان حقیقتی، یک نوع ایده ال پردازی و عاملی است که به ما انرژی می دهد. اما در عالم واقع ما از ظن خود یار آن حقیقت میشویم. به ایشان گفتم پس جریان نمونه های الهی معرفی شده چیست؟ گفتند مطابق آیه قرانی این اختلافات فقط برای شناخت و معرفت است. اگر شما هم نظرتان را پیرامون این مطلب بگویید، امید است در روشن شدن قضیه برایم مفید باشد.

با سلام

اگر از میزان تحصیلات و رشته تحصیلی و مطالعات متفرقه را می دانستم، شاید بهتر می توانستم به سوال شما پاسخ بدهم. اما فعلا چند نکته ای را در قالب چند سوال تقدیم می کنم:

1. آیا واقعا معتقدید که حقیقت واحدی وجود دارد؟
2. این اعتقاد را از چه راهی به دست آورده اید؟
3. آیا این اعتقاد یک اعتقاد درست است؟
4. چه درکی از درست بودن یک اعتقاد دارید؟
5. از چه راهی متوجه شده اید که این اعتقادتان درست است؟
6. آیا این راه تنها برای اثبات درستی این اعتقاد به کار می آید؟
7. آیا تمام باورهای ما نسبی هستند؟ حتی همین باور؟
8. آیا گزاره های اخلاقی(گزاره هایی که از حاوی محمول های خوب و بد و ارزشی و ... هستند) را بهره ای از حقیقت دارند و به امور حقیقی قابل تحویل هستند؟ همان بحث استنتاج باید از هست.
9. بهتر نیست ابتدا در مورد گزاره های حقیقی(گزاره هایی که در صدد ارائه خبری از عالم واقع هستند) به یک جمع بندی برسیم و بعدا در مورد گزاره های اخلاقی بحث کنیم؟
10. بهتر نیست قبل از اینکه در مورد کلیات مباحث هستی شناختی و معرفت شناختی به یک نتیجه روشنی نرسیده ایم وارد مباحث پیچیده هرمنوتیکی و تفسیر متون مقدس نشویم؟
11. آیا می دانید پاسخ به این سوالات را در کدام یک از منابع می توانید پیدا کنید؟

دو معمای زیر از معماهای جالب برای من بود

۱. هشت مهره داریم که وزن یکی از آنها متفاوت از وزن هفت تای دیگر است. در ضمن نمی دانیم که وزن این یکی کمتر از هفت تای دیگر است یا بیشتر از آنها. چگونه می توان با سه بار استفاده از ترازوی دو کفه ای، مشخص کرد که کدام مهره وزن متفاوتی دارد و وزنش از دیگر مهره ها بیشتر است یا کمتر؟

۲. همین مسئله را وقتی که تعداد مهره های ۱۲ تاست، حل کنید.

۳. این یک معما را هم داشته باشید بد نیست.

دنباله این سری را پیدا کنید(دست کم دو عدد ادامه این سری را بنویسید). از راست بخوانید

۱۰ـ ۲۰ـ ۳ـ۱۵ـ۱۰۰۰ـ ؟..........؟

۴. دو قطعه طناب داریم که هر کدام از آنها در مدت یک ساعت می سوزند. هر دو طناب ناهمگن هستند، یعنی سرعت سوختن آنها نسبت به زمان خطی نیست. چگونه می توان با این دو قطعه طناب ۴۵ دقیقه را اندازه گیری کرد؟

۵. این معما را قبلا در بحث فلسفه برای کودکان طرح کرده بودم.

بدون آنکه قلم را از روی کاغذ بردارید این نه نقطه را با استفاده از چهار خط مستقیم به هم وصل کنید. از این معما را در بعضی از کلاسهای درسی برای اینکه ضرورت ساختار شکنی برای حل برخی از مسائل را توضیح دهم استفاده می کردم.

   .     .     .

   .     .     .

   .     .     .