smtmabtahi

در این مقطع از زمان، سوال مهمی که پاسخ به آن اهمیت اساسی خواهد داشت، آن است که برداشت ما از علم و تکنولوژی جدید و وظیفه ما به عنوان دیندار در قبال با آن چیست؟ آیا باید علم و تکنولوژی جدید را با تمام اقتضائات آن پذیرفت و وارد عرصه رقابت علمی و تکنیکی شد؟ آیا باید به اقتضاء بینشها و ارزشهای دینی خود به صورت گزینشی با علم و تکنولوژی جدید برخورد کرد و متناسب با اقتضائات دینی خود در هنگام استفاده تغییراتی را در آنها اعمال نمود؟ آیا می توان برنامه ای را برای دست یابی به علم و تکنولوژی اسلامی(علم و تکنولوژی برخواسته از دغدغه های دینی) در پیش گرفت؟ به بیان دیگر، آیا علم و تکنولوژی اموری کاملا مستقل از فرهنگ و جامعه(هویت اسلامی و انقلابی) هستند؟ یا اینکه توسعه علمی و فناوری یک وابستگی درونی با هویت اسلامی و انقلابی داشته و هماهنگی آنها تنها از طریق یک سیاستگذاری واحد دست یافتنی است؟ بی شک پاسخ به این سوالات می تواند دیدگاه کلی ما را در قبال علم و فناوری مشخص کرده و راهنمای ما در عرصه سیاستگذاری و برنامه ریزی باشد. به تعبیر دیگر هر پاسخی به این قبیل سوالات از سوئی مبتنی بر برداشت خاصی از دین، علم و تکنولوژی بوده و از سوی دیگر تبعات خاصی را به همراه خواهد داشت که توجه به آنها در مقطعی که سیاست گذاریها و برنامه ریزی های اخیر رشد شتابنده ای به علم و فناوری در کشور ما بخشیده است، اهمیت اساسی می یابد.

برخلاف تصور رایجی که در پرتو تمثیلات ساده و سطحی[1] بوجود آمده و تکنولوژی را از لحاظ فرهنگی و ارزشی کاملا بی جهت می داند، دیدگاه های مختلفی وجود دارد که تکنولوژی را وابسته به خصوصیات فرهنگی معرفی می کند. این مقاله می کوشد در پرتو کاوش در تلقی های مختلف از واژه تکنولوژی اسلامی، لوازم و تبعات هر یک از آنها را شناسائی کرده و در نهایت تلقی جدیدی از فناوری اسلامی را ارائه کند که از حیث نظری قابل دفاع و از حیث عملی قابل برنامه ریزی باشد.

بر این اساس همانطور که فردریک فره در کتاب "فلسفه تکنولوژی" اشاره کرده است، پیش فرض ما در این تحقیق آن است که تفکر فلسفی در مقایسه با سایر نظریه پردازی ها در ارزشگذاری امور نقش تعیین کننده ای دارد و پاسخهای مختلفی که به سوالات فلسفی درباره ماهیت انسان و تکنولوژی داده می شود، می‌تواند در نحوه برخورد ما با تکنولوژی تاثیر گذار باشد. پس این قبیل بحثها بحثهای صرفا نظری و معلول مواجهه کاملا منفعلانه با تکنولوژی نیست، بلکه می تواند آثار گسترده ای در نوع مواجهه ما با تکنولوژی داشته باشد.