سرفصل و سوالات درس فلسفه علم
فلسفه علم
موسسه آموزش عالی صدرالمتالهین
دانشجویان محترم، در آدرس pajoohe.com، زیر عنوان، فرهنگ علوم اسلامی و انسانی، موضوع فلسفه علم را انتخاب کنید، مقالات زیر را مطالعه فرمایید و به سوالات زیر پاسخ دهید.
سرفصلهای درس فلسفه علم
1. فلسفه علم
2. عقلانیت علمی
3. احکام تحلیلی - ترکیبی، پیشینی – پسینی، ضروری – ممکن
4. اتمیسم منطقی، مشاهده پذیری، گرانبار از نظریه بودن مشاهدات
5. تبیین علمی، قیاسی قانونی، قوانین طبیعت
6. استقراء، مسئله استقراء
7. پوزیتیویسم منطقی، اصل تحقیق پذیری، حلقه وین
8. ابطال گرایی، آزمایش، آزمون سرنوشت ساز، آزمون فکری، تقرب به حقیقت، تز دوئم کواین، پوپر
9. پارادایم، علم عادی، قیاس ناپذیری، کوهن
10. برنامه های پژوهشی، لاکاتوش
11. نسبی گرایی، فایرابند،
12. استدلال بر اساس بهترین تبیین
13. فلسفه علم قاره ای، نوکانتی ها، فمینیسم، مارکسیسم، پدیدارشناسی، هایدگر
14. تاریخ علم و فلسفه علم
15. رئالیسم علمی، آنتی رئالیسم، ابزارگرایی، برهان معجزه نبودن،
سوالات فلسفه علم
1. چهار تعریف جان لازی از فلسفه علم را به اختصار بیان کرده و مصداقی برای هر یک از تعاریف بیان کنید.
2. بر اساس تعاریف چهارگانه جان لازی از فلسفه علم، وجه شباهت فلسفه کانت و پوزیتیویسیم منطقی حلقه وین در چیست؟
3. فلسفه علم را بر مبنای موضوع، روش، هدف و مسائل آن تعریف کنید.
4. آیا علم واقعا معقول است؟ بر اساس اهداف علمی و عملی و همچنین معقول بودن تصمیمات دانشمندان به این سوال پاسخ دهید.
5. آیا می توان از اعتبار علم بر اساس روشی که در مطالعات علمی به کار می رود دفاع کرد؟
6. تعریف کانت از تحلیلی ترکیبی را بیان کنید. با ارائه مثالی این تعریف را نشان دهید.
7. سه معیار کانت برای تحلیلی بودن یک گزاره را بیان کنید.
8. "تمام معلمان روسی، روسی هستند." تحلیلی است یا ترکیبی؟ بحث کنید.
9. آیا هر حکم تحلیلی، پیشینی و ضروری است؟ با ذکر مثالی پاسخ خود را شرح دهید.
10. دیدگاه کانت را درباره امکان احکام پیشینی و ضروری، ترکیبی را بیان کنید. با ارائه مثالی آن را شرح دهید.
11. دیدگاه پوزیتیویسم منطقی را درباره امکان احکام پیشینی و ضروری ترکیبی را بیان کنید.
12. دیدگاه و ادله کواین را درباره عدم تمایز میان احکان تحلیلی و ترکیبی بیان کنید.
13. ضرورت منطقی را با ذکر مثالی تعریف و تشریح کنید.
14. ضرورت طبیعی (فیزیکی) را با ذکر مثالی تعریف و تشریح کنید.
15. تمایز احکام پیشینی – پسینی را با ذکر مثالی تعریف و تشریح کنید.
16. اولیات در منطق را بر اساس تمایز تحلیلی - ترکیبی، پیشینی – پسینی و ضروری و ممکن توضیح دهید.
17. دیدگاه منطقیون و فلاسفه اسلامی درباره امکان احکام پیشینی و ضروری ترکیبی شبیه دیدگاه کانت است یا پوزیتیویستهای منطقی؟ توضیح دهید.
18. اتمیسم منطقی راسل را از منظر روش شناسی و متافیزیکی تشریح کنید
19. شباهتها و تفاوتهای اتمیسم راسل و ویتگنشتاین را بیان کنید.
20. اهمیت تمایز میان هویات مشاهده پذیر و هویات مشاهده ناپذیر در چیست؟ (به دو مورد اشاره کنید؟)
21. دیدگاه ماکسول و استدلال او را درباره تمایز بین هویات مشاهده پذیر و مشاهده ناپذیر بیان دارید.
22. نقد ون فراسن را به دیدگاه ماکسول درباره عدم تمایز میان هویات مشاهده پذیر و مشاهده ناپذیر بیان دارید.
23. چرچلند معتقد است در شش وضعیت مشاهده امکان پذیر نیست. ون فراسن تنها یکی از وضعیتها را می پذیرد. دیدگاه ون فراسن را در این زمینه با بیان یک مثال تشریح کنید. چه انتقادی به دیدگاه ون فراسن وارد است؟
24. گرانبار بودن مشاهده از نظریه را در سه حوزه ادراک، زبان مشاهدتی و محدوده ادراکی بیان دارید.
25. با توجه به گرانبار بودن مشاهده از نظریه، چگونه می توان از محسوسات به عنوان مقدمه ای در استدلال استفاده کرد؟ آیا محسوسات و مشاهدات از بدیهیات هستند؟
26. با ذکر مثال تمایز میان توصیف و تبیین را بیان دارید.
27. مدل قانونی قیاسی همپل و اوپنهایم درباره تبیین و شروط چهار گانه آن را بیان کنید.
28. با ذکر مثالهایی نشان دهید که مدل همپل اوپنهایم شرط لازم و کافی برای یک تبیین خوب نیست.
29. آیا مدل تبیینی همپل اوپنهایم توانست نقش علیت را در تبیین از بین ببرد؟ پاسخ خود را با ذکر مثالی توضیح دهید.
30. با ذکر مثالی نقد دیدگاه زبان رایج (عمومی) را به مدل تبیینی همپل اوپنهایم بیان دارید.
31. باز ذکر مثالی دیدگاه پراگماتیک ون فراسن را درباره تبیین بیان دارید.
32. با ذکر مثالی بیان دارید چه تفاوتی میان قوانین طبیعت و تعمیمهای تصادفی وجود دارد؟
33. ارسطو و به تبع او فلاسفه مشاء تجربه(استقراء به همراه قاعده اتفاقی) را مفید یقین می دانستند. قاعده اتفاقیه توجیه خود را از چه طریقی به دست آورده است؟ دو پاسخ ارائه شده در این زمینه را بیان و نقادی کنید.
34. روش توافق و اختلاف در استقراء را توضیح دهید.
35. توصیف چالمرز از دیدگاه استقراء گرایان خام و شروط یک استقراء معتبر را بیان دارید.
36. چالمرز چه انتقاداتی به شروط اعتبار استقراء وارد می سازد؟
37. راه حل هیوم برای مسئله استقراء و نقد آن را بیان کنید.
38. راه حل راسل برای مسئله استقراء را بیان کنید.
39. آیا نمی توانیم استقراء را نوعی دیگر از استدلال در عرض استدلال قیاسی برشماریم و شروط آن را شناسایی کنیم؟ پاسخ خود را به تفصیل بیان کنید.
در این فکر بودم که مکتوبات خویش را که حاصلی قدری تامل در مسائل علمی و فلسفی اطراف خود که مرتبط به حوزه کاری و دغدغه های فکری است به طریقی به اطلاع دیگران برسانم و از نظرات ارزشمند آنها در اصلاح و تکمیل دیدگاه های خود مدد ستانم.